مشترک شوید و مطالب را به صورت رایگان در ایمیل خود دریافت کنید

جامعه یهودی ایران را میتوان از قدیمی ترین جوامع یهودی جهان به حساب آورد

جامعه یهودی ایران را میتوان از قدیمی ترین جوامع یهودی جهان به حساب آورد. قدمت آن به حدود ۲۷۰۰ سال پیش و زمانی میرسد که کوروش یهودیان را بعد از سقوط معبد اول بدست نبوکدنصر از اسارت بابل نجات داد و بعنوان شهروند عادی به ایران آورد و یهودیان در نقاط مختلف سرزمین ایران ساکن شدند. نخستین کانون های سکنی یهودیان هفت قرن پیش از میلاد برمیگردد. استقرار یهودیان در اصفهان و شمال ری و بخش هی غربی ایران را بایستی به دوران کوروش بزرگ یا داریوش اول نسبت داد، بدین ترتیب که آن عده از اسرای یهودی که به جنوب کلده کوچانیده شده بودند پس از آزادی بدست هخامنشیان از طریق بصره کنونی مهاجرت کرده و در نقاط مختلف ایران پیش رفتند. (۱) نام کوروش بارها بعنوان ناجی قوم یهود در کتب مقدس یهودی ذکر شده است. (۲) از آن زمان یهودیان در ایران زندگی میکنند و اگرچه در طول تاریخ در بعضی ادوار مورد هجوم و تجاوز قرار گرفته اند ولی این تضییعات هرگز در حد نسل کشی و ریشه کنی این دین از ایران نبوده است. به رغم اینکه منابع تاریخی فراوانی مبنی بر اعمال محدودیت بر یهودیان در ایران بخصوص در عصر صفویه موجود است در خاطره تاریخی یهودیان ایرانی پدیده ی مانند کشتار یهودیان در قرون وسطی در اروپا و کشتار یهودیان در زمان جنگ جهانی دوم در آلمان نازی وجود ندارد.جامعه یهودی ایران
یهودیان به لحاظ اجرای بعضی فرامین و سنت های مذهبی به دو دسته سفارادی و اشکنازی تقسیم میشوند. گروه سفارادی ها اسلاف یهودیانی هستند که از دوران قدیم تا قرن پانزدهم در اسپانیا می زیسته اند و پس از اخراجشان از اسپانیا در قرون وسطی در کشورهای مختلف و عمدتا در قلمرو کشورهای اسلامی از جمله ایران مستقر شدند. گروه اشکنازها یهودیانی هسند که عمدتا در قلمرو کشورهای اروپایی مخصوصا آلمان و لهستان زندگی میکردند واژه اشکناز به مردم حوالی کوه آرارات و ارمنستان اطلاق میشود. (۳) از آنجایی که محققین این منابع آکادمیک غالبا غربی هستند از بررسی یک بخش دیگر یهودیان غفلت شده است. که بطور معمول به یهودیان سفارادی تعلق خاطر دارند، یهودیان میزرائی هستند که بازماندگان نسل بردگان بابل تلقی میشوند. از این گروه تنها اجتماع نسبتا دست نخورده یهودیان ایرانی هستند که سنتها و برداشتهایی کم و بیش متفاوت از یهودیان سفارادی و اشکنازی دارند.
جامعه یهودیان یرانی امروزه به ۲۰۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰ نفر میرسد. (۴) مطابق اعلام نظرسنجی جمعیت ملی یهود National Jewish Population Survey (NJPS) در یالات متحده، ۹۵% یهودیانی که در دیاسپورا (کشورهایی که بجز کشور اسرائیل) زندگی میکنند در ۱۴ کشور مجتمع هستند و ۳۸ کشور نیز داری جمعیت یهودی کمتر از ۵۰۰۰ نفر است. (۵) از این نظر جامعه یهودیان ایران جزو جوامع نسبتا بزرگ یهودیان دیاسپورا محسوب میشود و تنها اجتماع یهودیان در کشورهی اسلامی است که با حفظ هویت یهودی خود داری کنیساها، مقابر، مدارس و سازمان هی خدماتی مربوط به خود است و همچنین داری نهادهایی است که بوسیله یهودیان ایرانی اداره میشود و خدمات همگانی خیریه به عموم هموطنان میدهد از جمله بیمارستان مجهز ۱۲۰ تخت خوابی در جنوب شهر تهران.
بررسی جامعه ایرانیان یهودی به دو لحاظ واجد اهمیت است:
- اول: در اکثر کشورهی عربی در عصر حاضربا وقوع انقلابات و یا تحولات اجتماعی جوامع یهودی در کشورهایی مانند عراق، سوریه و افغانستان دفع یا ریشه کن شده اند و یا به تعداد قلیلی بدون تشکیلات خاص باقی مانده اند. ایران تنها کشوری است که با وجود انقلاب اسلامی که تمام ابعاد زندگی ایرانی را زیر و رو کرد، جامعه یهودی و بقیه اقلیت هی دینی در آن به رسمیت شناخته شدند و علیرغم وجود برخی محدودیت ها، در انجام احوال شخصیه خود آزادی عمل کامل دارند. (۷) ساز و کار ارتباط شهروندان ایرانی – یهودی با هموطنان مسلمان خود و همزیستی مسالمت آمیز آنان در کشوری که امروزه از دید جهانیان دولت بنیادگری اسلامی دارد قابل توجه است.
به جرات میتوان گفت که جامعه یهودیان ایرانی تنها مورد قابل اتکا و بررسی در مورد تعامل بین جهان اسلام و یهودیت است و نمایندگان ایرانیان یهودی که در کنفرانس هی جهانی یهود شرکت می کنند همواره سعی در انتقال تجربیات بروز خود در مورد زندگی در یک کشور اسلامی دارند.
- دوم: یهودیان یرانی بعلت زندگی در کشوری مذهبی و سنتی، بافت سنتی جامعه خود را کم و بیش حفظ کرده اند. اگرچه در مواردی که بعدا اشاره خواهد شد حفظ این نگرش سنتی همیشه مثبت نبوده است. یکی از متغیرهای پیشرفت فرهنگی در جوامع امروزی پلورالیسم دینی یا نگرش هی مختلف به اصول، اعتقادات و فرایض دینی است. یهودیت به لحاظ فلسفی بنیان گذار نگرش های متفاوت از دین و نسبت عقل و وحی و فلسفه و دین میباشد. (۸)
ولی از این نوع تنوع فکری در جامعه یهودی ایرانی خبری نیست. در بین اکثر ایرانیان یهودی هلاخا یا همان دستورات شرعی دین یهود یا مطابق سنت (مینحاق) یا براساس سلایق فردی جریان دارد و یهودیت حاخامی (فقهی) تسلط کامل دارد. در صورتی که براساس آمار (NJPS) در یالات متحه از اجتماع ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفری یهودیان، ۴۱% خود را رفرمیست، ۳۸% کنسرواتیو، ۷% ارتدکس، ۵% تنها یهودی، ۱% تجدیدنظر کنندگان خوانده اند که از نظر دیدگاه های فلسفی و انجام فرایض مذهبی واجد تفاوت هایی هستند. از آنجا که جوامع بزرگ یهودی در جهان غرب مثل فرانسه یا امریکا بشدت در حال تحول و رها کردن میثاق های سنتی خود هستند، جامعه ایرانی را میتوان از معدود جوامع یهودی دانست که هنوز الگوهی سنتی بخصوص در زمینه خانواده در آن قوی و ریشه دار هستند. بطور کلی ویژگی مهم جامعه یهودی ایران دور ماندن از تحولات فکری و اجتماعی صورت گرفته در جامعه یرانی و نیز جوامع یهودی دیگر کشورهای دنیا است و در ضمن تلاش برای حفظ هویت محافظه کارانه آن است بطوری که هنوز هم گریش غالب در روابط اجتماعی و فردی، گریش سنتی و کنسرواتیو (نه به معنی دیدگاه هی فلسفی مذهبی بلکه در معنی اجتماعی آن) است. حتی در مهاجرت به امریکا ، ایرانیان یهودی بار سنگین سنت های قدیمی را با خود جابجا می کنند، پیش از آنکه باقی این روابط را حاصل تاثیرات خارج از جامعه یهودی بدانیم. در واقع نفوذ باورها و سنت های گذشته و میل افراد داخل جامعه به حفظ این وضع، مهم ترین علت کند بودن تحولات اجتماع و فرهنگی است. تحول فکری بعلت پیامدهای نامعلوم و تاثیرات ناشناخته ای که بر بافت سنتی جامعه دارد، معمولا سرکوب شده و به از بین بردن یهودیت و خانواده های یهودی متهم میشود و حاصل که افزیش فشار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر زنان در جوامع کچک سنتی مثل جامعه یهودی ایران است.



یک دیدگاه نوشته شده است!

نظر بدهید!
  1. امین می‌گه:

    هر دینی به جای خود محترم است البته با فرقه اشتباه گرفته نشود.

نام شما: (لازم)

ایمیل شما: (لازم)

آدرس سایت یا وبلاگ:

متن نظر: