مشترک شوید و مطالب را به صورت رایگان در ایمیل خود دریافت کنید

نگاهی به آداب عزاداری در یهود

سوگواری

عزاداری در یهود «اِوِل» و «لیصپود» نامیده می شود و نوحه و مرثیه خوانی («قینا» و «نِهی») نیز در مناسبت های مذهبی متداول است.

● آداب سوگواری

از آداب سوگواری، پوشیدن کرباس (یا پلاس)، ریختن خاک و خاکستر بر سر، خودداری از استحمام، خودداری از اصلاح سر و صورت (که تا امروز نیز معمول است)، برداشتن عمامه و دستار، پرهیز از خوردن گوشت و شراب، و منع موسیقی و رقص است.

در کتاب اشعیای نبی (باب ۳۲ آیه ۱۲) به «سینه زنی» اشاره شده است که احتمالا این نیز در زمان هایی جزء آیین سوگواری یهود بوده است. به نظر می رسد خراش دادن و زخمی کردن بدن نیز از آداب اقوام همجوار و معاصر بنی اسرائیل در دوران حضرت موسی بود، چنانکه خداوند در تورات (تثنیه باب ۱۴ آیه ۱) این رسم را برای سوگواری منع کرده است.

مرثیه و نوحه نیز در مصایب تاریخی یهود هم از سوی انبیای بنی اسرائیل (داوود و ارمیا) و هم از سوی شعرا و علمای دینی سروده شده اند. معروف ترین آنها، مرثیه های ارمیای نبی در سوگ ویرانی معبد اول بیت المقدس و آوارگی قوم بنی اسرائیل است که عنوان یک کتاب مستقل از کتاب های مقدس یهود را به خود اختصاص داده است. نیز بخش هایی از کتاب ایوب که به خاطر عذاب هایی که بر خود و خانواده اش وارد آمد نوحه و فغان سر داد، در ایام سوگواری یهودیان مورد توجه و بازخوانی قرار دارد.

● ایام سوگواری:

●● در مورد مرگ اشخاص، ۴ مقطع زمانی سوگ وجود دارد:

▪ زمان بین وفات تا خاکسپاری (اَنینوت). بستگان درجه اول متوفی در این مقطع «اُونِن» خوانده می شوند و از انجام اوامر شرعی دینی (مانند خواندن نماز) معاف هستند. فرد عزادار در این زمان موظف است دعایی را ادا کند که در آن از خداوند به عنوان داوری عادل نام برده می شود.

▪ هفت روز (شیوعا): پس از خاکسپاری، افراد عزادار معمولا در خانه متوفی گردهم آمده و از هر گونه فعالیت مربوط به کسب و کار خودداری می کنند. تا حد امکان مراسم نمازهای جماعتی در این هفت روز خانه متوفی برگزار می شود.

▪ سی روز (شلوشیم): در این ایام افراد عزادار از اصلاح موی سر و صورت منع شده اند و در مراسم جشن و شادمانی شرکت نمی کنند. این مدت سی روزه ریشه در مدت سوگواری بنی اسرائیل پس از وفات هارون و موسی دارد که در تورات ذکر شده که «بنی اسرائیل سی روز گریستند». در تلمود (رساله یوما ۳۹ ب و شبات ۱۱۴ الف) اشاره شده که فرد عزادار در این سی روز لباس مشکی می پوشد، اما در دوره های بعدی تا به امروز، این رسم منسوخ شده است.

▪ سال: فرد تا ۱۲ ماه قمری همچنان عزادار محسوب شده و یکی از مهمترین وظایف وی (آقایان) خواندن دعای «قًدیش» در نمازهای روزانه جماعتی است. «قدیش» متنی است در تقدیس خداوند که پیش نماز در بخش های مختلف نماز جماعت یهودیان قرائت می کند. فرد عزادار در ایام یک ساله عزاداری، در مقاطع معینی از مراسم نیایش جماعتی، نوعی از این دعا را همراه پیش نماز قرائت می کند.

● سوگواری به مناسبت های دینی

یهودیان در ۴ نوبت از سال به مناسبت وقایعی که منجر به ویرانی معابد بیت المقدس شده، روزه می گیرند و در ۲ نوبت، فضای سوگواری بر جامعه یهودی حاکم می شود. مهمترینِ این سوگواری ها، روز ۹ ماه عبری آو است. در سال ۵۸۶ قبل از میلاد در چنین روزی، بابلی ها اولین معبد بیت المقدس در اورشلیم را که به دست سلیمان نبی احداث شده بود، ویران کردند و بار دیگر در همین روز در سال ۷۰ (و به روایتی ۶۸) میلادی، رومی ها دومین بنای این معبد را که پس از گذشت ۷۰ سال از ویرانی اولین معبد، به دست انبیا و بزرگان یهود بنا شده بود، ویران کردند. از آنجا که معبد بیت المقدس حکم قبله یهود را دارد و بخش اعظم مراسم روزانه عبادی یهود و نیز زیارت های سه گانه ایشان در سال به خاطر همین مکان مقدس صورت می گرفت، یهودیان در این روز، روزه ای ۲۵ ساعته می گیرند و به سوگواری می پردازند.

۳ مناسبت دیگر سال نیز درباره مقدمات همین ویرانی ها و مصایبی است که بر یهودیان ساکن در اسرائیل در آستانه ویرانی این معابد وارد شده است. سه هفته قبل از این روزه، در روز ۱۷ ماه عبری تموز، یهودیان روزه می گیرند و در حدفاصل ۲۱ روزه این دو مناسبت، از برگزاری هرگونه مراسم شادی و حتی سفرهای تفریحی خودداری می کنند. با آغاز ماه عبری آو و بخصوص شروع هفته ای که روزه نهم آو در آن واقع شده است، یهودیان از خوردن غذاهای گوشتی خودداری می کنند و برخی از اصلاح سر و صورت نیز به نشانه عزاداری امتناع می ورزند.

در شب و روز روزه ۹ آو، مردم در کنیساها تجمع می کنند، برخی روی زمین می نشینند و پیش نمازها و واعظان به قرائت مراثیه های ارمیا و نوحه های مندرج در کتب مخصوص مراسم این ایام می پردازند. بسیاری از وعاظ در سخنرانی های خود، به مرور تاریخچه ویرانی بیت المقدس و آوارگی یهودیان می پردازند و با ذکر مصایب وارده بر بنی اسرائیل در تاریخ پر فراز و نشیب ایشان، بر لزوم اصلاح اعمال و رعایت احکام شرعی تاکید می کنند. بخش هایی از کتب ارمیا و اشعیای نبی که به توبیخ و عتاب خداوند نسبت به کژکاری های گروهی از یهودیان در آن دوران می پردازد، و یا کتاب ایوب که نگاهی است به فلسفه مصایب وارده بر انسان، از جمله متونی است که در این روز قرائت می شود و مورد تفسیر قرار می گیرد.

از دیگر ایام شبه سوگواری تقویم یهود، دوره تقریبا یک ماهه ای است که پس از عید پسح واقع است و در گذشته ای بسیار دور (دوران قبل از تلمود) تعداد کثیری از طلاب علوم دینی یهود در این مدت جان خود را از دست دادند. در این ایام نیز برگزاری مراسم شادی منع شده است.

با توجه به پراکندگی جوامع یهودی در سراسر جهان و تاثیرپذیری از فرهنگ محیط خود، نحوه انجام مراسم سوگواری (شخصی یا به مناسبت های دینی) تفاوت هایی در اجرای جزئیات این آداب وجود دارد، حتی در شهرهای یهودی نشین ایران نیز این تفاوت ها گاه به چشم می خورند.

 



۲ دیدگاه نوشته شده است!

نظر بدهید!
  1. yahya می‌گه:

    سلام
    چه طور می توانم زبان عبری را فرا بگیرم؟

نام شما: (لازم)

ایمیل شما: (لازم)

آدرس سایت یا وبلاگ:

متن نظر: