مشترک شوید و مطالب را به صورت رایگان در ایمیل خود دریافت کنید

کنیسای عزرا یعقوب

در هر فرازی از تاریخ عودلاجان، به واسطه ی اهمیت و قدمت محله، قومیتی را می بینیم که نامش آگاهانه یا نا آگاهانه بر قسمتی از محله نهاده شده که این نام در تاریخ شفاهی رخنه کرده است. برای مثال، می توان به راسته ی بازارچه ی عودلاجان اشاره کرد که در دورانی از قرن معاصر به واسطه ی کثرت هم وطنان یهودی به محله ی یهودی های تهران شهرت یافته است. حضور و همزیستی مسلمان و یهودی در کنار هم، بخش مهمی از تاریخ تهران است و نباید فراموش کرد که این همسایگان یهودی با دانش و درایت اقتصادی خود سال های پر رونقی را برای عودلاجان رقم زده اند.

شاید بتوان گفت مهم ترین اثر بازمانده از این کیش در محله، کنیساهای موجود است که ارزش اجتماعی و تاریخی،‌ گردشگری و فرهنگی بسیاری دارد. از این اماکن مذهبی می توان به کنیسای عزرا یعقوب واقع در خیابان پانزده خرداد، بازارچه ی عودلاجان، کوی حکیم، پلاک ۱۶ اشاره کرد.کنیسای عزرا یعقوب

عزرا یعقوب کیست؟

به نقل از کتاب تاریخ یهود، تالیف حبیب لوی، کنیسای عزرا یعقوب بنابر وصیت عزرا یعقوب در سال ۱۲۷۳، خورشیدی بنا شده است. عزرا یعقوب یکی از تاجران معتمد و خیر اندیش در جامعه و اولین تاجری بود که با منچستر انگلستان تجارت و مبادلات بازرگانی انجام می داد. وی به دلیل بیماری ریوی در زمستان ۱۲۷۳، در سن ۴۰ سالگی فوت کرد. بیوه ی عزرا یعقوب، صنوبر حق نظر طبق وصیت شوهرش قسمت اعظم ثروت او را صرف امور خیریه کرد. طبق وصیت عزرا یعقوب و با همت همسرش کنیسای بزرگی در محله ی عودلاجان ساخته و به نام عزرا یعقوب نامگذاری شد. در این کنیسا مکتب خانه و آب انباری که احتیاج شش ماهه محله (عودلاجان) را تامین می کرد، نیز ساخته شد. در حال حاضر فقط در ایام خاص، مراسم مذهبی در کنیسای عزرا یعقوب انجام می شود.

بنای کنیسا

کنیسای عزرا یعقوب با وسعت ۴۸/۵۲۴ متر مربع، یکی از کنیساهای قدیمی و بزرگ یهودیان است که از نظر معماری نمونه ای ارزشمند محسوب می شود. قدمت بنا به اواخر قرن نوزدهم میلادی مقارن با حکومت ناصرالدین شاه قاجار می رسد و اگر چه بارها بنای آن ترمیم یا نوسازی شده، ولی هنوز بافت اولیه ی خود را حفظ کرده است.

این بنا با حیاطی بزرگ، مشتمل بر دو کنیسای جدا از هم و در مقابل یکدیگر و در فاصله ی یک متر بالاتر از سطح حیاط ساخته شده است. کنیسای بزرگ تر در ضلع جنوبی حیاط با سقفی بلند، در و پنجره های عریض و شیشه های مشبک با گنجایش بیش از ۲۰۰ نفر بنا شده و مدت هاست که به شکل مسکونی استفاده می شود. کنیسای کوچک تر در ضلع شمالی حیاط با گنجایش حدود ۱۵۰ نفر، پنجره های کوتاه و طاقچه های هشتی شکل در اطراف قرار دارد.

سال ها بخشی از اطاق های ضلع جنوبی به پخت مصای* تنوری (سنتی) اختصاص داده شده بود که از سال ۱۳۴۶، خورشیدی پخت مصا در کنیسای عزرا یعقوب متوقف شد.

در سال ۱۳۸۳، خورشیدی کنیسای عزرا یعقوب به جهت داشتن ویژگی های معماری خاص دوران قاجار، با همت انجمن کلیمیان و حمایت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آنچه امروز نگران کننده به نظر می رسد کم توجهی به این میراث بازمانده از هموطنان یهودی در محله است. به دور از هر دیدگاه دینی و اعتقادی، کنیسای عزرا یعقوب و هر اثر تاریخی دیگری، باید حفظ و احیا شود. این، در حال ویرانه شدن است و شاید بتوان با استفاده از قابلیت های گردشگری و بیان تاریخ آن، احیای این مکان مقدس را هر چه سریع تر میسر کرد.



یک دیدگاه نوشته شده است!

نظر بدهید!
  1. azam hosseini می‌گه:

    خیلی برام جالب بود یه موضوع متنوع درباره ی مکان تاریخی ای که تا به حال اسمشم بگوشم نخورده بود با این که توی شهر محل زندگیم بود

نام شما: (لازم)

ایمیل شما: (لازم)

آدرس سایت یا وبلاگ:

متن نظر: